Vì sao dev automotive hay bối rối trước thuật ngữ ASPICE
Cách đây không lâu, một bạn học viên của chúng tôi nhắn tin nhờ xem giúp hồ sơ ứng tuyển vào một hãng linh kiện ô tô ở Bắc Ninh. Trong tin tuyển dụng có một dòng khiến bạn ấy khựng lại: “có kinh nghiệm làm việc theo ASPICE Level 2”. Bạn hỏi chúng tôi đây có phải chứng chỉ lập trình giống PMP hay ISTQB không, và có phải đi học riêng mới nộp hồ sơ được không.
Câu hỏi này chúng tôi gặp rất nhiều. Khi học lập trình automotive, AUTOSAR, C/C++ và automation test, dev mới gần như chắc chắn sẽ thấy ASPICE xuất hiện trong tin tuyển dụng, từ nhà cung cấp Tier 1 cho tới các hãng xe lớn. Nhưng khi tự tra cứu, thông tin thường nằm rải rác, nên càng đọc càng rối. Vì vậy trong bài này, chúng tôi sẽ giải thích theo cách một người từng làm trong ngành vẫn hay giải thích cho đồng nghiệp mới vào nghề.
ASPICE là gì và áp dụng cho ai
ASPICE là viết tắt của Automotive SPICE, một mô hình đánh giá quy trình phát triển phần mềm dành riêng cho ngành ô tô. Bạn có thể hiểu đơn giản đây là bộ tiêu chuẩn dùng để kiểm tra xem một công ty làm phần mềm automotive có đang vận hành theo quy trình chặt chẽ hay không. Điểm quan trọng là nó đánh giá tổ chức, không đánh giá một cá nhân giỏi hay dở.
Bạn có thể hình dung ASPICE giống tiêu chuẩn ISO áp dụng cho nhà máy, chỉ khác là đối tượng được kiểm tra là quy trình viết và kiểm thử phần mềm nhúng trên xe. Quy trình được chia thành nhiều nhóm nhỏ gọi là process area, ví dụ:
- SWE.1: thu thập yêu cầu phần mềm.
- SWE.4: kiểm thử đơn vị và tích hợp phần mềm.
- SWE.6: kiểm thử toàn hệ thống phần mềm.
Mỗi nhóm được chấm theo mức độ trưởng thành, từ Level 0 khi chưa có quy trình rõ ràng cho tới Level 3 khi quy trình đã được đo lường và cải tiến liên tục. Khi tin tuyển dụng ghi “công ty đạt ASPICE Level 2”, nghĩa là tổ chức đã chứng minh quy trình làm phần mềm đủ ổn định, có tài liệu, có review và có truy vết yêu cầu rõ ràng.
Đây cũng là lý do người mới hay nhầm ASPICE với chứng chỉ cá nhân. Thực tế, dev không “thi đậu ASPICE” như thi lấy bằng lái xe. Việc của dev là hiểu và tuân theo quy trình mà công ty đã xây dựng để đạt mức ASPICE đó. Nếu bạn đang tìm hiểu lập trình embedded automotive với AUTOSAR và C/C++, bạn sẽ thấy quy trình ASPICE thường đi kèm rất chặt với chuẩn code MISRA C và kiến trúc phần mềm theo AUTOSAR.
Vì sao dev nên hiểu ASPICE trước khi ứng tuyển
Hiểu ASPICE giúp bạn nhìn đúng bản chất công việc, không chỉ để trả lời phỏng vấn cho trôi chảy. Ở các công ty automotive lớn, một tính năng phần mềm nhỏ cũng phải đi qua nhiều bước: viết yêu cầu, review yêu cầu, thiết kế, review thiết kế, viết code, review code, viết test case, chạy test rồi mới được merge.
Nếu bạn quen viết code nhanh rồi sửa dần như ở các dự án web thông thường, bước vào môi trường này sẽ dễ ngợp vì khối lượng tài liệu và review dày đặc. Nhiều bạn mới vào nghề phải mất vài tháng mới quen nhịp làm việc này.
Hiểu trước về ASPICE cũng giúp bạn làm quen với các công cụ quản lý yêu cầu như DOORS hay Polarion, vốn dùng để truy vết từ yêu cầu khách hàng xuống tới từng dòng code và từng test case. Khi phỏng vấn, nếu bạn nói được rằng ASPICE là đánh giá quy trình chứ không phải chứng chỉ cá nhân, và bạn sẵn sàng làm việc theo quy trình review nhiều bước, nhà tuyển dụng sẽ yên tâm hơn nhiều so với ứng viên chỉ giỏi thuật toán.
Kỷ luật quy trình học được từ môi trường ASPICE cũng có ích ngoài automotive. Thói quen viết yêu cầu rõ ràng và review kỹ trước khi phát hành là thứ nhiều dự án phần mềm, kể cả các dự án website bán hàng online, vẫn còn thiếu.
Nếu bạn đang cân nhắc chọn hướng đi, hãy xem thêm cơ hội việc làm lập trình ô tô bằng C++. Rào cản quy trình như ASPICE khiến không phải ai cũng thích nghi ngay được, nên đây vừa là thử thách vừa là lợi thế cho người chuẩn bị kỹ trước khi nộp hồ sơ.
Bạn cũng có thể đọc thêm 5 lưu ý về công nghệ automotive và AUTOSAR để hiểu rõ hơn bối cảnh chung trước khi đi sâu vào quy trình.
Một buổi tối đọc đủ để bắt đầu học lập trình automotive
Nếu bạn chưa từng làm việc trong môi trường có đánh giá quy trình, đừng cố học thuộc toàn bộ ASPICE trong một lần. Hãy tập trung vào vài process area cơ bản như SWE.1, SWE.4 và SWE.6, đọc xem mỗi nhóm yêu cầu điều gì, rồi thử hình dung quy trình đó vận hành ra sao trong một tính năng cụ thể, chẳng hạn một chức năng điều khiển đèn xe.
Làm vậy, bạn sẽ có vài câu hỏi thật để hỏi lại nhà tuyển dụng và đồng nghiệp sau này. Đó là dấu hiệu của một người đã thật sự hiểu nghề, và thường khiến buổi phỏng vấn khác hẳn so với phần đông ứng viên chưa từng nghe tới ASPICE.


