Top 5 lưu ý về công nghệ automotive và AUTOSAR khi chuyển từ web/app
Top 5 lưu ý về công nghệ automotive và AUTOSAR bắt đầu từ một thực tế quen thuộc với dev web/app. Khi tìm hiểu automotive, bạn dễ gặp một rừng thuật ngữ: AUTOSAR, MISRA, ASPICE, HIL. Không rõ nên ưu tiên hiểu cái nào trước, nhiều người bỏ cuộc ngay từ bước đọc tài liệu.
Danh sách dưới đây là những điều chúng tôi cho rằng dev nên nắm trước khi chuyển ngành. Mỗi lưu ý có lý do và giới hạn riêng, không phải danh sách lý thuyết suông.
Tiêu chí chọn ra 5 mục này là rào cản hoặc điểm khác biệt lớn nhất so với lập trình web/app thông thường. Đây cũng là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp tới quyết định có nên chuyển ngành hay không.
Lưu ý 1: Phân biệt Classic AUTOSAR và Adaptive AUTOSAR trước khi học sâu
Hai kiến trúc này phục vụ mục đích khác nhau. Classic AUTOSAR dùng cho hệ thống nhúng truyền thống. Adaptive AUTOSAR dành cho hệ thống có khả năng tính toán cao hơn, như xe thông minh. Học nhầm hướng ngay từ đầu sẽ mất khá nhiều thời gian.
Lưu ý này hợp với dev mới tìm hiểu automotive, chưa xác định rõ mảng muốn theo. Đó có thể là ECU truyền thống hoặc hệ thống xe thông minh. Điểm cần lưu ý là tài liệu phân biệt hai kiến trúc này bằng tiếng Việt còn khá ít. Phần lớn bạn sẽ cần đọc tài liệu tiếng Anh từ nguồn chính thống mới hiểu đúng bản chất.
Lưu ý 2: Chuẩn mực an toàn và chất lượng code khắt khe hơn nhiều so với web/app
Automotive yêu cầu tuân thủ các chuẩn như MISRA C, ASPICE khá nghiêm ngặt. Lý do là những chuẩn này liên quan trực tiếp tới an toàn con người trên xe. Điều này khác hẳn tư duy “chạy được là được” thường thấy ở nhiều dự án web.
Lưu ý này hợp với dev quen làm việc nhanh, ít ràng buộc quy trình ở mảng web. Đây là nhóm dev nay muốn chuyển sang automotive. Điều cần thừa nhận là cần thời gian làm quen quy trình review code, kiểm thử khắt khe hơn. Tốc độ phát triển tính năng ban đầu có thể chậm hơn kỳ vọng khá nhiều so với mảng web quen thuộc.
Lưu ý 3: Công cụ và môi trường phát triển khác biệt, cần đầu tư học riêng
Automotive thường dùng công cụ mô phỏng, kiểm thử phần cứng trong vòng lặp, gọi là HIL testing, và IDE chuyên biệt. Những công cụ này không giống công cụ web/app phổ biến mà dev thường quen dùng.
Lưu ý này hợp với dev cần chuẩn bị tâm lý học lại từ công cụ cơ bản. Bạn không thể áp dụng nguyên kinh nghiệm công cụ web sang automotive. Cái khó ở đây là một số công cụ chuyên dụng có chi phí bản quyền khá cao. Không phải lúc nào cá nhân tự học cũng dễ tiếp cận được môi trường thực hành đầy đủ. Bạn có thể tham khảo thêm unit test khác gì integration test trong chuẩn AUTOSAR để hiểu rõ hơn về quy trình kiểm thử đặc thù của ngành.
Lưu ý 4: Lộ trình học có thể dài hơn kỳ vọng ban đầu
Automotive đòi hỏi kiến thức nền về hệ thống nhúng, C/C++ vững, cộng thêm kiến thức riêng của AUTOSAR và các chuẩn ngành. Đây không phải thứ học nhanh trong vài tuần là xong.
Lưu ý này hợp với dev đã có nền tảng lập trình C/C++ và hệ thống nhúng cơ bản. Đây là nhóm sẵn sàng đầu tư thời gian học dài hạn. Giới hạn cần biết là thời gian học cụ thể tùy nền tảng có sẵn của từng người. Rất khó đưa ra một mốc thời gian chung chính xác cho mọi trường hợp. Có thể tham khảo thêm lập trình embedded automotive bắt đầu với AUTOSAR và C/C++ để hình dung lộ trình học cụ thể hơn.
Lưu ý 5: Cơ hội việc làm và mức độ cạnh tranh khác so với mảng web/app phổ biến
Số lượng vị trí automotive tại Việt Nam ít hơn mảng web/app khá nhiều. Nhưng bù lại, mảng này cũng ít cạnh tranh hơn do rào cản kiến thức chuyên ngành cao.
Lưu ý này hợp với dev sẵn sàng đầu tư dài hạn. Đổi lại, bạn có lợi thế cạnh tranh khác biệt trong một thị trường ngách. Điều cần lưu tâm là thông tin cụ thể về số lượng vị trí tuyển dụng và mức lương. Những con số này thay đổi theo từng thời điểm, bạn cần tự cập nhật qua các kênh tuyển dụng thực tế. Bài này không đưa ra con số cố định vì thị trường thay đổi liên tục. Nếu bạn muốn hiểu thêm cách kiểm thử tự động khác biệt giữa hai mảng, có thể xem qua automation test automotive khác gì automation test web/app.
Tổng hợp khác biệt chính giữa web/app và automotive
- Chuẩn code: Web/app linh hoạt, ít ràng buộc; automotive/AUTOSAR khắt khe, tuân theo MISRA C, ASPICE.
- Công cụ phát triển: Web/app dùng IDE, framework phổ biến, phần lớn miễn phí; automotive dùng công cụ chuyên biệt, một số có phí bản quyền cao.
- Thời gian học nền tảng: Web/app có thể học nhanh, thấy kết quả sớm; automotive cần nền tảng C/C++ và hệ thống nhúng vững trước.
- Quy trình kiểm thử: Web/app thường nhanh, khá linh hoạt; automotive kiểm thử khắt khe, có thêm HIL testing.
- Số lượng vị trí tuyển dụng: Web/app nhiều, cạnh tranh cao; automotive ít hơn hẳn, nhưng rào cản kiến thức cao hơn.
Nên bắt đầu từ đâu nếu quyết định theo hướng automotive
Bước đầu tiên nên làm là củng cố vững nền tảng C/C++. Kèm theo đó là kiến thức hệ thống nhúng cơ bản, trước khi học sâu AUTOSAR. Đừng nhảy thẳng vào tài liệu chuyên ngành khi nền tảng còn yếu.
Tìm hiểu tài liệu chính thống về Classic AUTOSAR trước cũng là lựa chọn hợp lý. Đây thường là điểm khởi đầu phổ biến hơn Adaptive AUTOSAR với người mới. Song song đó, bạn nên tham khảo thêm quy trình MISRA C, ASPICE qua tài liệu chuyên ngành. Điều này giúp hình dung rõ khác biệt về quy trình làm việc so với mảng web quen thuộc. Ngoài nguồn tài liệu chuyên môn, một số trang công nghệ khác như dzr-web.com cũng có thể là nơi tham khảo thêm góc nhìn ngành.
Câu hỏi thường gặp
Dev web/app chuyển sang automotive cần học lại từ đầu hay có thể tận dụng nền tảng cũ?
Không cần học lại hoàn toàn từ đầu. Tư duy lập trình, cấu trúc dữ liệu vẫn dùng được. Nhưng bạn cần bổ sung thêm kiến thức C/C++ vững và hệ thống nhúng nếu chưa có.
Nên học Classic AUTOSAR hay Adaptive AUTOSAR trước?
Nên học Classic AUTOSAR trước. Đây là nền tảng phổ biến hơn và có nhiều vị trí tuyển dụng liên quan hơn ở giai đoạn hiện tại.
Chuyển sang automotive có cần chứng chỉ ASPICE ngay từ đầu không?
Không bắt buộc ngay từ đầu. Hiểu đúng nguyên tắc ASPICE quan trọng hơn có chứng chỉ. Chứng chỉ thường phù hợp hơn khi bạn đã làm việc thực tế trong ngành một thời gian.
Mất bao lâu để một dev có nền tảng C/C++ có thể làm việc được trong mảng automotive?
Không có mốc cố định chung cho mọi người, vì còn tùy nền tảng sẵn có và cường độ học. Đây là điều bạn nên tự đánh giá theo tiến độ học thực tế của mình. Đừng kỳ vọng một con số tuần cụ thể.
